Από: http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26513&subid=2&pubid=113337059
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΪΛΑΚΗ
Κριτική
Aρχέτυπα σύμβολα και αλληγορίες, σκοτεινά νοήματα και λογοπαίγνια, φιλοσοφικές δοξασίες και κάθε λογής παράδοξα, παραβολές παρμένες από το χώρο της συλλογικής φαντασίας και αφηγήσεις που συνδυάζουν το γεμάτο παράξενες φωτοσκιάσεις λογοτεχνικό παιχνίδι με το μυστήριο, τους διανοητικούς γρίφους, τα μυθεύματα: Ο υποβλητικός κόσμος τους Χόρχε Λουίς Μπόρχες (1899- 1986) -είτε πρόκειται για τα ποιήματά του, είτε για τα διηγήματά του που και αυτά μοιάζουν με πεζά ποιήματα- είναι πλημμυρισμένος από παραστατικές εικόνες οι οποίες αντικαθρεφτίζουν τη μαγεία και τη συγκίνηση που -απ' ό,τι φαίνεται- υποκρύπτει η εκάστοτε πραγματικότητα.
Για να φτάσει, όμως, στη συγγραφή ιστοριών έπρεπε να περάσει μία τεράστια προσωπική δοκιμασία. Το 1938 του συνέβη ένα ατύχημα που θα του άλλαζε για πάντα τη ζωή: Ηταν Χριστούγεννα και ανέβαινε τρέχοντας μια σκάλα όταν ξαφνικά χτύπησε άσχημα το κεφάλι του σε ένα ανοιχτό παραθυρόφυλλο. Η πληγή μολύνθηκε και παρά λίγο να πεθάνει από σηψαιμία. Οταν βγήκε από την κλινική δεν ήξερε εάν είχε ανακτήσει τη διανοητική του ακεραιότητα και τότε είπε στον εαυτό του: «Αν δοκιμάσω να γράψω μία κριτική και δεν τα καταφέρω, διανοητικά είμαι χαμένος, ενώ αν τολμήσω να δοκιμάσω αυτό το καινούργιο είδος και αποτύχω, αυτό δε θα έχει μεγάλη σημασία». Κάπως έτσι έγραψε το πρώτο του διήγημα «Πιέρ Μενάρ, ο συγγραφέας του Δον Κιχώτη» και την πρώτη του συλλογή διηγημάτων «Ο κήπος με τα μονοπάτια που διακλαδώνονται».
Μάλιστα, το βιβλίο περιλάμβανε το εξαιρετικό διήγημα «Ο Νότος» που περιείχε αυτοβιογραφικά στοιχεία -κυρίως για το ατύχημα που είχε ο Μπόρχες- και το οποίο πίστευε ότι ήταν η καλύτερή του ιστορία. Μέσα στα επόμενα χρόνια θα συνεχίσει ακατάπαυστα να συνθέτει ποιήματα και μικρά διηγήματα δημιουργώντας ένα ξεχωριστό ιδίωμα, ένα σπανιότατο στυλιστικό επίτευγμα για τον χώρο της λογοτεχνίας. Και αυτό όχι μόνο επειδή συγκεντρώνει μία ευρύτατη γκάμα απεριόριστων ποιητικών και διανοητικών υποδείξεων.
Η εκπληκτική του ικανότητά βρίσκεται κυρίως στο ότι μπορεί και διαστρέφει αυτήν την πυκνότητα ιδεών κάνοντάς την να μοιάζει λιτή και αέρινη, μακριά από την αίσθηση της παραμικρής έστω συμφόρησης. Πρόκειται για έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι συμπτώσεις, οι αντιθέσεις και τα σύμβολα, το μυστήριο και η ασάφεια, με την ματαιότητα για μια απόλυτη γνώση να είναι ανησυχητικά εμφανής και με την λογοτεχνία να μην είναι παρά μία μόνο διέξοδος.
Απ' την άλλη, ο Μπόρχες, ο οποίος δεν έγραψε ποτέ μυθιστόρημα, αντιλαμβανόταν τη σύνθεση μεγάλων βιβλίων ως μία κοπιώδη και εκφυλιστική διαδικασία. Δεν έβλεπε τον λόγο ανάπτυξης κάποιας ιδέας σε πολλές σελίδες, όταν η ίδια μπορούσε να αποδοθεί προφορικά μέσα σε λίγα μόνο λεπτά. Το σύνολο, λοιπόν, των ιστοριών του αφήνει την εντύπωση ότι ξεφύλλισες πυκνογραμμένους τόμους παραπομπών και υποσημειώσεων απ' όπου απουσιάζει το κυρίως κείμενο.
Θεματικά ο Μπόρχες, διαπραγματεύεται σταθερά αυτό ακριβώς το μυστήριο της απουσίας, ένα μυστήριο που γίνεται αντιληπτό διαφορετικά από τον κάθε αναγνώστη. Στα διηγήματά του ο μύθος δεν λειτουργεί ως φυγή από την πραγματικότητα, αλλά ως έκφραση μιας ευρύτερης κοσμοαντίληψης: Ολοι αυτοί οι μύθοι αντανακλούν την θεμελιώδη πεποίθησή του για το εξωπραγματικό του φαινομενικού κόσμου.
Ο Μπόρχες με το να μυθοποιεί τόσο τα ευρήματα της φιλοσοφίας, όσο και τις αποκαλύψεις της θεολογίας υπαινίσσεται τη διαίσθηση της ματαιότητας της γνώσης. Εκφράζει την πεποίθηση ότι είναι αδύνατον να κατανοήσουμε το απώτερο νόημα του κόσμου, διότι ο κόσμος στερείται νοήματος.
Εν τέλει ο Μπόρχες παίζει αλλά είναι τόσο σοβαρός στους χειρισμούς του που σε ξεγελάει. Πάντως, αυτό που διακρίνεται μέσα από το εύρος των ασυνήθιστα γοητευτικών ιστοριών του είναι η λεπτή και ιδιαίτερα αιχμηρή ειρωνική διάθεση απέναντι στον κόσμο των νοητικών και ηθικών κατηγοριών- έναν κόσμο επίσης επινοημένο, ο οποίος σίγουρα δεν είναι πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα η οποία ήταν σκληρή για τον Μπόρχες που το 1955 έχασε το φως του.
Μία άμεση συνέπεια της τύφλωσής του, παραταύτα, ήταν η πιο συστηματική ενασχόλησή του με την ποίηση. Μια και δεν μπορούσε πια να κάνει προσχέδια ήταν αναγκασμένος να χρησιμοποιεί τη μνήμη του: είναι ευκολότερο να θυμάται κανείς στίχους παρά πρόζα. Και, όμως, οι συλλογές ποιημάτων που ακολούθησαν -κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες- θα συμβάλουν σημαντικά στη σπουδαία φήμη που απέκτησε στην παγκόσμια λογοτεχνία, όπως -μεταξύ άλλων- «Το εγκώμιο της σκιάς», «Το χρυσάφι των τίγρεων», «Ιστορία της νύχτας», «Το σκοτεινό τριαντάφυλλο», με εμφανή και πάλι την προτίμησή του στις παραβολές και τα σύμβολα. Η παρούσα έκδοση με τίτλο «Ποιήματα» (εκδ. Πατάκη) σε ανθολόγηση και μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη περιλαμβάνει τα ποιήματα του Μπόρχες, ποιήματα χτισμένα πάνω σε εντελώς διαφορετικά θέματα.
Ποιήματα για μάχες, μυθικές ή ιστορικές προσωπικότητες, καθρέφτες, κλεψύδρες και ξίφη, περικλείοντας συχνά έναν κόσμο που άλλοτε βρίσκεται στην προέκταση και άλλοτε στον αντίποδα σχεδόν της φαντασιακής δομής της πρόζας του, καταφέρνοντας όμως πάντοτε να συγκινούν τον αναγνώστη: «Το πρόσωπο της μέρας χαρακώνει/ η αργυρή λεπίδα της βροχής/ Ομως η λάμψη αυτή που σε κυκλώνει/ είναι η βροχή μιας άλλης εποχής»...
Νέες Εκδόσεις
Ιβάν Τουργκένιεφ
«Ανοιξιάτικα νερά»
Ζαχαρόπουλος, σελ. 182
Μέχρι που αντίκρισε την Τζέμα, ο Σάνιν δεν είχε δοκιμάσει ποτέ στη ζωή του τον κεραυνοβόλο έρωτα. Αλλά η σκληρή πραγματικότητα -στο πρόσωπο της Μαρίας Νικολάγιεβνα- τον δίδαξε ότι η αγάπη και ο έρωτας είναι απλές ψευδαισθήσεις, όνειρα και φαντασιώσεις που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στον πόνο και στην πίκρα. Υφος μουσικό και γοητευτικό, χάρη και λεπτότητα, σκέψεις σπινθηροβόλες μαζί με έντονη λυρική ανάταση και έξαρση.
Donald Westlake
«Ορντο»
Αγρα, σελ. 144
Ο Ντόναλντ Γουεστλέικ υπήρξε από τους γνωστότερους Αμερικανούς συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών. Τον χαρακτήριζε πάντα μια λεπτή ειρωνεία, πράγμα που θα βρείτε και σε αυτό το σύντομο μυθιστόρημα με τίτλο «Όρντο» που είναι και το όνομα του διχασμένου ανάμεσα σε δύο γυναίκες ήρωά του. Ο Ορντο, κελευστής στο αμερικανικό πολεμικό ναυτικό, ζει μια ζωή χωρίς περιπέτειες. Από τα νιάτα μου, μια μοναδική ανάμνηση, μισοξεχασμένη: κάποτε ερωτευμένος με μια δεκαεξάχρονη κοπέλα την έκλεψε και παντρεύτηκαν. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η μητέρα ξαναβρήκε την κόρη της και ακύρωσε το γάμο της ανήλικης.
Νίκος Λακόπουλος
«Το μυθιστόρημα του ναζισμού»
Καστανιώτης, σελ. 256
Με αφετηρία την εμφάνιση της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα, το βιβλίο αυτό γυρίζει πίσω το χρόνο στις προναζιστικές οργανώσεις της Ευρώπης, στα SS και στον Χίτλερ, στους Έλληνες Μελανοχίτωνες, Χίτες, Ταγματασφαλίτες και στη γέννηση του φασισμού στη χώρα μας. Οι σκίνχεντς και οι Ναΐτες Ιππότες, οι εμπρηστές χριστιανικών εκκλησιών και οι δολοφόνοι του black metal συναντιούνται σε μια έρευνα για το τι ενώνει τους νεοπαγανιστές, τους προ-Ναζί και τα SS, τη Χρυσή Αυγή και τον Εωσφόρο με την Κου Κλουξ Κλαν και τους σατανιστές, την πολιτική επιστροφή του ναζισμού και τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα στον Πειραιά.
Παρουσίαση
Από τον Ηρόδοτο έως σήμερα
«Μια ιστορία» των ιστοριών
Αυτό το πραγματικά πρωτότυπο βιβλίο, γραμμένο με γλαφυρή γλώσσα και φλεγματικό αγγλικό χιούμορ, κατακτά αμέσως τον αναγνώστη. Πραγματεύεται τη γραφή της ιστορίας ως κλειδί για την κατανόηση της ανθρώπινης κοινωνίας και ως συστατικό μέρος της πολιτισμικής ιστορίας της Ευρώπης και της Αμερικής. Ο Τζον Μπάροου με το «Μια ιστορία των ιστοριών» (εκδ. Τόπος) ζωντανεύει πειστικά το έργο όλων των ιστορικών, από την εποχή του Ηροδότου και του Θουκυδίδη μέχρι σήμερα, εξηγώντας τόσο τις ιδιαίτερες αρετές όσο και τις εμμονές τους, επιτρέποντας στον σύγχρονο αναγνώστη να κατανοήσει πώς και γιατί γράφεται με τον τρόπο που γράφεται η εκάστοτε ιστορία.
Δεν επιδιώκει να είναι η ιστορία ενός πανεπιστημιακού πεδίου, αλλά η ιστορία μιας διαρκούς επιλογής: της επιλογής του παρελθόντος χρόνου και των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους οριοθετήθηκε, διερευνήθηκε, παρουσιάστηκε, προβλήθηκε και κάποτε προμήθευσε ακόμα και διδάγματα, καθώς άλλαζε ανάλογα με τις πολιτικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές και (συχνότερα) τις πατριωτικές συνθήκες.
Το βιβλίο επιδιώκει, επίσης, να αλλάξει τις αντιλήψεις μας ως προς τα κύρια σημεία καμπής στην ιστορία της Ιστορίας. Διαλύει ανθεκτικούς μύθους, όπως την άποψη ότι οι αρχαίοι ιστορικοί έγραφαν μόνο σύγχρονη ιστορία και είχαν τελείως κυκλική άποψη για τον χρόνο, ότι ο 18ος αιώνας δεν διέθετε κατανόηση του παρελθόντος και ότι η κριτική μελέτη των πηγών άρχισε με τον Ράνκε τον 19ο αιώνα.
Οι ιδέες που είχαν οι ιστορικοί για την εποχή τους και τον πολιτισμό τους αναδύονται με αυθεντικό και συχνά απροσδόκητο τρόπο.
Ο Μπάροου πείθει ότι η αναδρομή στην ιστορία της Ιστορίας είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες τρόπους για να καταλάβουμε το παρελθόν. Κανένα έργο ανάλογης κλίμακας ή φιλοδοξίας δεν έχει επιχειρηθεί μέχρι σήμερα στον δυτικό κόσμο.
Το μυθιστόρημα του Vilmos Kondor
Το έγκλημα στη Βουδαπέστη
Βουδαπέστη, Οκτώβριος του 1936. Ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Γκιούλα Γκέμπες πεθαίνει πριν προλάβει να εκπληρώσει τη φιλοδοξία του να εγκαθιδρύσει ένα φασιστικό καθεστώς. Η ζωή συνεχίζεται στην πολύβουη παλιά πόλη.
Ο αστυνομικός ρεπόρτερ Ζίγκμοντ Γκόρντον παίρνει μια πληροφορία που τον οδηγεί αργά τη νύχτα στην πιο κακόφημη γειτονιά της πρωτεύουσας. Εκεί ανακαλύπτει το πτώμα μιας ωραίας, κομψοντυμένης κοπέλας, που είχε ένα εβραϊκό προσευχητάριο στην τσάντα της. Ενοχλημένος από τις αλλόκοτες συνθήκες -το πτώμα μιας θρησκευόμενης γυναίκας σε μια κακόφημη συνοικία- ο Γκόρντον αποφασίζει να λύσει το μυστήριο του θανάτου της, ειδικά μετά την αποκάλυψη της ταυτότητας του θύματος.
Η έρευνα θα τον οδηγήσει βαθιά στον σκοτεινό υπόκοσμο της πόλης, όπου δρουν συνδικάτα εγκλήματος και πυρήνες παράνομων κομμουνιστών, αλλά και στα ανώτατα στρώματα και στους κύκλους της εξουσίας. Πώς συνδέονται οι πολιτικές μηχανορραφίες με το θάνατο της κοπέλας και την εβραϊκή καταγωγή της; Το «Εγκλημα στη Βουδαπέστη» (εκδ. Κέδρος) του Vilmos Kondor έναι ένα συναρπαστικό και υποβλητικό νουάρ μυθιστόρημα με σασπένς που κόβει την ανάσα.
Εκδόσεις
Χρήστος Ναούμ
«Ασωτοι έρωτες»
Καστανιώτης, σελ. 352
Ενα επείγον τηλεφώνημα στον υπουργό Πολιτισμού Βρασίδα Μπουρμά προκαλεί μεγάλη αναστάτωση: η σύζυγός του Νάντια, γνωστή ψυχίατρος των Αθηνών, έχει απαχθεί. Ο γιος του Αιμίλιος, ένας όμορφος, αργόσχολος νέος, επιδίδεται αμέσως σε εναγώνια αναζήτηση, αλλά τον ερωτεύεται ο υπαστυνόμος που αναμειγνύεται στην έρευνα. Τα πράγματα μπερδεύονται ακόμα περισσότερο έπειτα από μία καταδίωξη, έναν χωρισμό και πολλές άλλες συνωμοσίες της μοίρας. Το «πολιτικό» τοπίο συμπληρώνουν ο συμβουλάτορας του υπουργού και διαβόητο μούτρο του παρασκηνίου, η χυμώδης Κρητικιά ιδιαιτέρα του και μια δαιμόνια δημοσιογράφος από την Αραβία.
Michael Crichton & Richard Preston
«Μικρόκοσμος»
Bell, σελ. 445
Στο πυκνό δάσος του Οάχου, εφτά μεταπτυχιακοί φοιτητές που έχουν προσληφθεί από την Εταιρεία Μικροτεχνολογίας Νάνιτζεν ετοιμάζονται να λάβουν μέρος σε μια πρωτοποριακή έρευνα βιολογίας. Αλλά κάτι ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου συμβαίνει στο εργαστήριο της Νάνιτζεν -και οι φοιτητές βρίσκονται αναπάντεχα στη θέση των οργανισμών που συνήθως μελετούν... Τώρα ο μόνος τους στόχος είναι η επιβίωση. Και μόνο τους όπλο οι γνώσεις τους γι' αυτόν το μικροσκοπικό αλλά απίστευτα φονικό κόσμο που ξαφνικά τους περιβάλλει...
Χριστόφορος Κάσδαγλης (επιμ.)
«Το ημερολόγιο ενός ανέργου»
Καστανιώτης, σελ. 224
Θυμός, ντροπή, ενοχές, απελπισία, αλλά κάποτε και ανακούφιση, ευτυχία και χιούμορ, πλημμυρίζουν τα μικρά κείμενα με τις προσωπικές εμπειρίες ανέργων που από αναρτήσεις σε blog έγιναν βιβλίο σε επιμέλεια-σχόλια του Χριστόφορου Κάσδαγλη. «Με το Ημερολόγιο ενός ανέργου θέλουμε να εκφραστούμε και να εκφράσουμε όλον αυτό το διάχυτο καημό, τον πανικό, όχι για να συμβιβαστούμε μ' αυτόν, αλλά για να τον μετατρέψουμε σε κάτι άλλο- σε δύναμη, σε αυτοοργάνωση, σε δράση, πείτε το όπως θέλετε, αλλά μην το σκεφτείτε πολύ, δεν υπάρχει χρόνος!».
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΪΛΑΚΗ
Κριτική
Aρχέτυπα σύμβολα και αλληγορίες, σκοτεινά νοήματα και λογοπαίγνια, φιλοσοφικές δοξασίες και κάθε λογής παράδοξα, παραβολές παρμένες από το χώρο της συλλογικής φαντασίας και αφηγήσεις που συνδυάζουν το γεμάτο παράξενες φωτοσκιάσεις λογοτεχνικό παιχνίδι με το μυστήριο, τους διανοητικούς γρίφους, τα μυθεύματα: Ο υποβλητικός κόσμος τους Χόρχε Λουίς Μπόρχες (1899- 1986) -είτε πρόκειται για τα ποιήματά του, είτε για τα διηγήματά του που και αυτά μοιάζουν με πεζά ποιήματα- είναι πλημμυρισμένος από παραστατικές εικόνες οι οποίες αντικαθρεφτίζουν τη μαγεία και τη συγκίνηση που -απ' ό,τι φαίνεται- υποκρύπτει η εκάστοτε πραγματικότητα.
Για να φτάσει, όμως, στη συγγραφή ιστοριών έπρεπε να περάσει μία τεράστια προσωπική δοκιμασία. Το 1938 του συνέβη ένα ατύχημα που θα του άλλαζε για πάντα τη ζωή: Ηταν Χριστούγεννα και ανέβαινε τρέχοντας μια σκάλα όταν ξαφνικά χτύπησε άσχημα το κεφάλι του σε ένα ανοιχτό παραθυρόφυλλο. Η πληγή μολύνθηκε και παρά λίγο να πεθάνει από σηψαιμία. Οταν βγήκε από την κλινική δεν ήξερε εάν είχε ανακτήσει τη διανοητική του ακεραιότητα και τότε είπε στον εαυτό του: «Αν δοκιμάσω να γράψω μία κριτική και δεν τα καταφέρω, διανοητικά είμαι χαμένος, ενώ αν τολμήσω να δοκιμάσω αυτό το καινούργιο είδος και αποτύχω, αυτό δε θα έχει μεγάλη σημασία». Κάπως έτσι έγραψε το πρώτο του διήγημα «Πιέρ Μενάρ, ο συγγραφέας του Δον Κιχώτη» και την πρώτη του συλλογή διηγημάτων «Ο κήπος με τα μονοπάτια που διακλαδώνονται».
Μάλιστα, το βιβλίο περιλάμβανε το εξαιρετικό διήγημα «Ο Νότος» που περιείχε αυτοβιογραφικά στοιχεία -κυρίως για το ατύχημα που είχε ο Μπόρχες- και το οποίο πίστευε ότι ήταν η καλύτερή του ιστορία. Μέσα στα επόμενα χρόνια θα συνεχίσει ακατάπαυστα να συνθέτει ποιήματα και μικρά διηγήματα δημιουργώντας ένα ξεχωριστό ιδίωμα, ένα σπανιότατο στυλιστικό επίτευγμα για τον χώρο της λογοτεχνίας. Και αυτό όχι μόνο επειδή συγκεντρώνει μία ευρύτατη γκάμα απεριόριστων ποιητικών και διανοητικών υποδείξεων.
Η εκπληκτική του ικανότητά βρίσκεται κυρίως στο ότι μπορεί και διαστρέφει αυτήν την πυκνότητα ιδεών κάνοντάς την να μοιάζει λιτή και αέρινη, μακριά από την αίσθηση της παραμικρής έστω συμφόρησης. Πρόκειται για έναν κόσμο όπου κυριαρχούν οι συμπτώσεις, οι αντιθέσεις και τα σύμβολα, το μυστήριο και η ασάφεια, με την ματαιότητα για μια απόλυτη γνώση να είναι ανησυχητικά εμφανής και με την λογοτεχνία να μην είναι παρά μία μόνο διέξοδος.
Απ' την άλλη, ο Μπόρχες, ο οποίος δεν έγραψε ποτέ μυθιστόρημα, αντιλαμβανόταν τη σύνθεση μεγάλων βιβλίων ως μία κοπιώδη και εκφυλιστική διαδικασία. Δεν έβλεπε τον λόγο ανάπτυξης κάποιας ιδέας σε πολλές σελίδες, όταν η ίδια μπορούσε να αποδοθεί προφορικά μέσα σε λίγα μόνο λεπτά. Το σύνολο, λοιπόν, των ιστοριών του αφήνει την εντύπωση ότι ξεφύλλισες πυκνογραμμένους τόμους παραπομπών και υποσημειώσεων απ' όπου απουσιάζει το κυρίως κείμενο.
Θεματικά ο Μπόρχες, διαπραγματεύεται σταθερά αυτό ακριβώς το μυστήριο της απουσίας, ένα μυστήριο που γίνεται αντιληπτό διαφορετικά από τον κάθε αναγνώστη. Στα διηγήματά του ο μύθος δεν λειτουργεί ως φυγή από την πραγματικότητα, αλλά ως έκφραση μιας ευρύτερης κοσμοαντίληψης: Ολοι αυτοί οι μύθοι αντανακλούν την θεμελιώδη πεποίθησή του για το εξωπραγματικό του φαινομενικού κόσμου.
Ο Μπόρχες με το να μυθοποιεί τόσο τα ευρήματα της φιλοσοφίας, όσο και τις αποκαλύψεις της θεολογίας υπαινίσσεται τη διαίσθηση της ματαιότητας της γνώσης. Εκφράζει την πεποίθηση ότι είναι αδύνατον να κατανοήσουμε το απώτερο νόημα του κόσμου, διότι ο κόσμος στερείται νοήματος.
Εν τέλει ο Μπόρχες παίζει αλλά είναι τόσο σοβαρός στους χειρισμούς του που σε ξεγελάει. Πάντως, αυτό που διακρίνεται μέσα από το εύρος των ασυνήθιστα γοητευτικών ιστοριών του είναι η λεπτή και ιδιαίτερα αιχμηρή ειρωνική διάθεση απέναντι στον κόσμο των νοητικών και ηθικών κατηγοριών- έναν κόσμο επίσης επινοημένο, ο οποίος σίγουρα δεν είναι πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα η οποία ήταν σκληρή για τον Μπόρχες που το 1955 έχασε το φως του.
Μία άμεση συνέπεια της τύφλωσής του, παραταύτα, ήταν η πιο συστηματική ενασχόλησή του με την ποίηση. Μια και δεν μπορούσε πια να κάνει προσχέδια ήταν αναγκασμένος να χρησιμοποιεί τη μνήμη του: είναι ευκολότερο να θυμάται κανείς στίχους παρά πρόζα. Και, όμως, οι συλλογές ποιημάτων που ακολούθησαν -κάτω από αυτές τις αντίξοες συνθήκες- θα συμβάλουν σημαντικά στη σπουδαία φήμη που απέκτησε στην παγκόσμια λογοτεχνία, όπως -μεταξύ άλλων- «Το εγκώμιο της σκιάς», «Το χρυσάφι των τίγρεων», «Ιστορία της νύχτας», «Το σκοτεινό τριαντάφυλλο», με εμφανή και πάλι την προτίμησή του στις παραβολές και τα σύμβολα. Η παρούσα έκδοση με τίτλο «Ποιήματα» (εκδ. Πατάκη) σε ανθολόγηση και μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη περιλαμβάνει τα ποιήματα του Μπόρχες, ποιήματα χτισμένα πάνω σε εντελώς διαφορετικά θέματα.
Ποιήματα για μάχες, μυθικές ή ιστορικές προσωπικότητες, καθρέφτες, κλεψύδρες και ξίφη, περικλείοντας συχνά έναν κόσμο που άλλοτε βρίσκεται στην προέκταση και άλλοτε στον αντίποδα σχεδόν της φαντασιακής δομής της πρόζας του, καταφέρνοντας όμως πάντοτε να συγκινούν τον αναγνώστη: «Το πρόσωπο της μέρας χαρακώνει/ η αργυρή λεπίδα της βροχής/ Ομως η λάμψη αυτή που σε κυκλώνει/ είναι η βροχή μιας άλλης εποχής»...
Νέες Εκδόσεις
Ιβάν Τουργκένιεφ
«Ανοιξιάτικα νερά»
Ζαχαρόπουλος, σελ. 182
Μέχρι που αντίκρισε την Τζέμα, ο Σάνιν δεν είχε δοκιμάσει ποτέ στη ζωή του τον κεραυνοβόλο έρωτα. Αλλά η σκληρή πραγματικότητα -στο πρόσωπο της Μαρίας Νικολάγιεβνα- τον δίδαξε ότι η αγάπη και ο έρωτας είναι απλές ψευδαισθήσεις, όνειρα και φαντασιώσεις που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στον πόνο και στην πίκρα. Υφος μουσικό και γοητευτικό, χάρη και λεπτότητα, σκέψεις σπινθηροβόλες μαζί με έντονη λυρική ανάταση και έξαρση.
Donald Westlake
«Ορντο»
Αγρα, σελ. 144
Ο Ντόναλντ Γουεστλέικ υπήρξε από τους γνωστότερους Αμερικανούς συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών. Τον χαρακτήριζε πάντα μια λεπτή ειρωνεία, πράγμα που θα βρείτε και σε αυτό το σύντομο μυθιστόρημα με τίτλο «Όρντο» που είναι και το όνομα του διχασμένου ανάμεσα σε δύο γυναίκες ήρωά του. Ο Ορντο, κελευστής στο αμερικανικό πολεμικό ναυτικό, ζει μια ζωή χωρίς περιπέτειες. Από τα νιάτα μου, μια μοναδική ανάμνηση, μισοξεχασμένη: κάποτε ερωτευμένος με μια δεκαεξάχρονη κοπέλα την έκλεψε και παντρεύτηκαν. Λίγες εβδομάδες αργότερα, η μητέρα ξαναβρήκε την κόρη της και ακύρωσε το γάμο της ανήλικης.
Νίκος Λακόπουλος
«Το μυθιστόρημα του ναζισμού»
Καστανιώτης, σελ. 256
Με αφετηρία την εμφάνιση της Χρυσής Αυγής στην Ελλάδα, το βιβλίο αυτό γυρίζει πίσω το χρόνο στις προναζιστικές οργανώσεις της Ευρώπης, στα SS και στον Χίτλερ, στους Έλληνες Μελανοχίτωνες, Χίτες, Ταγματασφαλίτες και στη γέννηση του φασισμού στη χώρα μας. Οι σκίνχεντς και οι Ναΐτες Ιππότες, οι εμπρηστές χριστιανικών εκκλησιών και οι δολοφόνοι του black metal συναντιούνται σε μια έρευνα για το τι ενώνει τους νεοπαγανιστές, τους προ-Ναζί και τα SS, τη Χρυσή Αυγή και τον Εωσφόρο με την Κου Κλουξ Κλαν και τους σατανιστές, την πολιτική επιστροφή του ναζισμού και τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα στον Πειραιά.
Παρουσίαση
Από τον Ηρόδοτο έως σήμερα
«Μια ιστορία» των ιστοριών
Αυτό το πραγματικά πρωτότυπο βιβλίο, γραμμένο με γλαφυρή γλώσσα και φλεγματικό αγγλικό χιούμορ, κατακτά αμέσως τον αναγνώστη. Πραγματεύεται τη γραφή της ιστορίας ως κλειδί για την κατανόηση της ανθρώπινης κοινωνίας και ως συστατικό μέρος της πολιτισμικής ιστορίας της Ευρώπης και της Αμερικής. Ο Τζον Μπάροου με το «Μια ιστορία των ιστοριών» (εκδ. Τόπος) ζωντανεύει πειστικά το έργο όλων των ιστορικών, από την εποχή του Ηροδότου και του Θουκυδίδη μέχρι σήμερα, εξηγώντας τόσο τις ιδιαίτερες αρετές όσο και τις εμμονές τους, επιτρέποντας στον σύγχρονο αναγνώστη να κατανοήσει πώς και γιατί γράφεται με τον τρόπο που γράφεται η εκάστοτε ιστορία.
Δεν επιδιώκει να είναι η ιστορία ενός πανεπιστημιακού πεδίου, αλλά η ιστορία μιας διαρκούς επιλογής: της επιλογής του παρελθόντος χρόνου και των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους οριοθετήθηκε, διερευνήθηκε, παρουσιάστηκε, προβλήθηκε και κάποτε προμήθευσε ακόμα και διδάγματα, καθώς άλλαζε ανάλογα με τις πολιτικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές και (συχνότερα) τις πατριωτικές συνθήκες.
Το βιβλίο επιδιώκει, επίσης, να αλλάξει τις αντιλήψεις μας ως προς τα κύρια σημεία καμπής στην ιστορία της Ιστορίας. Διαλύει ανθεκτικούς μύθους, όπως την άποψη ότι οι αρχαίοι ιστορικοί έγραφαν μόνο σύγχρονη ιστορία και είχαν τελείως κυκλική άποψη για τον χρόνο, ότι ο 18ος αιώνας δεν διέθετε κατανόηση του παρελθόντος και ότι η κριτική μελέτη των πηγών άρχισε με τον Ράνκε τον 19ο αιώνα.
Οι ιδέες που είχαν οι ιστορικοί για την εποχή τους και τον πολιτισμό τους αναδύονται με αυθεντικό και συχνά απροσδόκητο τρόπο.
Ο Μπάροου πείθει ότι η αναδρομή στην ιστορία της Ιστορίας είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες τρόπους για να καταλάβουμε το παρελθόν. Κανένα έργο ανάλογης κλίμακας ή φιλοδοξίας δεν έχει επιχειρηθεί μέχρι σήμερα στον δυτικό κόσμο.
Το μυθιστόρημα του Vilmos Kondor
Το έγκλημα στη Βουδαπέστη
Βουδαπέστη, Οκτώβριος του 1936. Ο ακροδεξιός Ούγγρος πρωθυπουργός Γκιούλα Γκέμπες πεθαίνει πριν προλάβει να εκπληρώσει τη φιλοδοξία του να εγκαθιδρύσει ένα φασιστικό καθεστώς. Η ζωή συνεχίζεται στην πολύβουη παλιά πόλη.
Ο αστυνομικός ρεπόρτερ Ζίγκμοντ Γκόρντον παίρνει μια πληροφορία που τον οδηγεί αργά τη νύχτα στην πιο κακόφημη γειτονιά της πρωτεύουσας. Εκεί ανακαλύπτει το πτώμα μιας ωραίας, κομψοντυμένης κοπέλας, που είχε ένα εβραϊκό προσευχητάριο στην τσάντα της. Ενοχλημένος από τις αλλόκοτες συνθήκες -το πτώμα μιας θρησκευόμενης γυναίκας σε μια κακόφημη συνοικία- ο Γκόρντον αποφασίζει να λύσει το μυστήριο του θανάτου της, ειδικά μετά την αποκάλυψη της ταυτότητας του θύματος.
Η έρευνα θα τον οδηγήσει βαθιά στον σκοτεινό υπόκοσμο της πόλης, όπου δρουν συνδικάτα εγκλήματος και πυρήνες παράνομων κομμουνιστών, αλλά και στα ανώτατα στρώματα και στους κύκλους της εξουσίας. Πώς συνδέονται οι πολιτικές μηχανορραφίες με το θάνατο της κοπέλας και την εβραϊκή καταγωγή της; Το «Εγκλημα στη Βουδαπέστη» (εκδ. Κέδρος) του Vilmos Kondor έναι ένα συναρπαστικό και υποβλητικό νουάρ μυθιστόρημα με σασπένς που κόβει την ανάσα.
Εκδόσεις
Χρήστος Ναούμ
«Ασωτοι έρωτες»
Καστανιώτης, σελ. 352
Ενα επείγον τηλεφώνημα στον υπουργό Πολιτισμού Βρασίδα Μπουρμά προκαλεί μεγάλη αναστάτωση: η σύζυγός του Νάντια, γνωστή ψυχίατρος των Αθηνών, έχει απαχθεί. Ο γιος του Αιμίλιος, ένας όμορφος, αργόσχολος νέος, επιδίδεται αμέσως σε εναγώνια αναζήτηση, αλλά τον ερωτεύεται ο υπαστυνόμος που αναμειγνύεται στην έρευνα. Τα πράγματα μπερδεύονται ακόμα περισσότερο έπειτα από μία καταδίωξη, έναν χωρισμό και πολλές άλλες συνωμοσίες της μοίρας. Το «πολιτικό» τοπίο συμπληρώνουν ο συμβουλάτορας του υπουργού και διαβόητο μούτρο του παρασκηνίου, η χυμώδης Κρητικιά ιδιαιτέρα του και μια δαιμόνια δημοσιογράφος από την Αραβία.
Michael Crichton & Richard Preston
«Μικρόκοσμος»
Bell, σελ. 445
Στο πυκνό δάσος του Οάχου, εφτά μεταπτυχιακοί φοιτητές που έχουν προσληφθεί από την Εταιρεία Μικροτεχνολογίας Νάνιτζεν ετοιμάζονται να λάβουν μέρος σε μια πρωτοποριακή έρευνα βιολογίας. Αλλά κάτι ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου συμβαίνει στο εργαστήριο της Νάνιτζεν -και οι φοιτητές βρίσκονται αναπάντεχα στη θέση των οργανισμών που συνήθως μελετούν... Τώρα ο μόνος τους στόχος είναι η επιβίωση. Και μόνο τους όπλο οι γνώσεις τους γι' αυτόν το μικροσκοπικό αλλά απίστευτα φονικό κόσμο που ξαφνικά τους περιβάλλει...
Χριστόφορος Κάσδαγλης (επιμ.)
«Το ημερολόγιο ενός ανέργου»
Καστανιώτης, σελ. 224
Θυμός, ντροπή, ενοχές, απελπισία, αλλά κάποτε και ανακούφιση, ευτυχία και χιούμορ, πλημμυρίζουν τα μικρά κείμενα με τις προσωπικές εμπειρίες ανέργων που από αναρτήσεις σε blog έγιναν βιβλίο σε επιμέλεια-σχόλια του Χριστόφορου Κάσδαγλη. «Με το Ημερολόγιο ενός ανέργου θέλουμε να εκφραστούμε και να εκφράσουμε όλον αυτό το διάχυτο καημό, τον πανικό, όχι για να συμβιβαστούμε μ' αυτόν, αλλά για να τον μετατρέψουμε σε κάτι άλλο- σε δύναμη, σε αυτοοργάνωση, σε δράση, πείτε το όπως θέλετε, αλλά μην το σκεφτείτε πολύ, δεν υπάρχει χρόνος!».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου